کتب حدیثی معتبر شیعه و سنی

مسئله حفظ و کتابت حدیث در دوران پیامبر (صلی الله علیه و آله) بسیار مورد تأکید بوده کما اینکه ایشان فرمودند: «من حفظ من امتی اربعین حدیثاْ٬ بعثه الله یوم القیامة عالماْ فقیهاْ و لم یعذّبه٬ هر کس از امت من چهل حدیث حفظ کند٬ خداوند در روز قیامت او را مبعوث می کند در حالی که عالمی فقیه است و عذاب نمی کند او را» (۱)

و نیز از ایشان نقل شده است که: «قیّدوا العلم بالکتابة٬ دانش را با نوشتن در بند کنید.» (۲)

روایات بسیاری در این زمینه موجود است که مجال ذکرشان نیست.

 

تا زمان حضور پیامبر (صلوات الله علیه و آله) دوران حدیثی بین شیعه و اهل سنت مشترک بود و هر دو به کتابت و حفظ احادیث نبوی اهتمام داشتند اما خلفای اول و دوم پس از روی کارآمدن٬ با تحلیل خویش٬ بر تمامی احادیث نبوی در منزلت کتابت و ضبط حدیث خط بطلان کشیدند! فلذا از این دوران به بعد تشیع با بهره گیری از منبع ناب اهل بیت علیهم السلام همچنان از چشمه زلال معرفت بهره مند بودند و لذا از منبع حدیثی معتبرتر و موثقتری برخوردار بوده اند چرا که دوران حضور ائمه همام نیز تا پایان قرن سوم ادامه داشت و نزد ایشان هیچگاه کتابت احادیث متوقف نشد ولی اهل تسنن از قرن دوم هجری شروع به کتابت مجدد احادیث کردند که این وقفه خود باعث ورود بسیاری از اسرائیلیات و احادیث جعلی در منابع ایشان گردید.

 

دلیل خلفای اول و دوم مبنی بر منع کتابت احادیث طبق منابع اهل سنت٬ ترس از مخلوط شدن آیات قرآن با احادیث معرفی شده که در نهایت موجب مهجوریت قرآن می گردد و نیز روایتی از پیامبر (صلی الله علیه و آله) نقل می کنند که می فرمایند: «لا تکتبوا عنَی شیئاْ سوی القرآن و من کتب فلیمح٬ از من چیزی جز قرآن ننویسید و هر کس نوشته است آن را از میان بردارد.» (۳)

 

در ابتدا باید خاطر نشان شد که خداوند خود وعده حفاظت از قرآن را داده است پس این آقایان می خواهند پا را از حدود قرآن فراتر بگذارند و کار خدایی بکنند! (العیاذ بالله)

 

در رابطه با حدیثی هم که نقل شد می توان به سادگی معارض بودن این حدیث را با سیل عظیمی از دیگر حدیثها مواجه نمود که ایشان در پاسخ به این جوابیه٬ این حدیث و احادیث دیگری را ناسخ احادیث قبلی دانسته اند که این نیز قابل قبول نیست چرا که دوباره منع کتابت احادیث حتی در بین خود اهل سنت نیز بعد از مدتی (به نقلی در زمان عمر بن عبدالعزیز) برداشته شد حال اینکه ایشان منع کتابت را بصورت مطلق ذکر کرده اند.

 

از طرفی دلیلی وجود ندارد که احادیثی که خود مفسر و مبین آیات قرآن هستند٬ سبب رویگردانی از آیات قرآن گردند! گذشته از این اگر کتابت احادیث موجب انحراف مردم می شد همانگونه حفظ احادیث هم به طریق اولی موجب انحراف می شد پس چرا منع حفظ حدیث در دستور کار نگرفت!

 

در بین شیعه و اهل سنت کتاب های حدیثی فراوانی نوشته شده که در بین آن ها چند کتاب به شهرت رسیده اند.
این کتاب ها به جهت جامعیت ، کیفیت در محتوی و جلالت شأن نویسنده آن در بین مذاهب معروف شده اند هر چند که شاید دیگر مذاهب بر اساس شرایط پذیرش احادیث در نزد خودشان کتاب های دیگران را نپذیرند.
البته این بدان معنا نیست که دیگر کتاب های تالیف شده دارای اعتبار و شهرت نیستند اما با توجه به خصوصیت هایی که این کتاب ها دارند ، بر دیگر کتاب ها پیشی گرفته اند 

 

الف ) منابع معتبر حدیثی شیعه عبارت است از :

کتب اربعه اولیه :


1- الکافی ثقة الاسلام کلینی 2 - من لایحضره الفقیه شیخ صدوق 3-تهذیب شیخ طوسی 4- استبصارشیخ طوسی


کتب اربعه ثانویه :

1 - بحارالانوار علامه مجلسی 2- وسائل الشیعه شیخ حر عاملی 3- الوافی ملامحسن فیض کاشانی 4 - مستدرک الو سائل محدث نوری


ب ) منابع مهم اهل سنت ( صحاح سته ) عبارت است از : 

1- صحیح بخاری ، 2- صحیح مسلم ، 3- سنن احمدحنبل ، 4- سنن ابن ماجه ، 5 - سنن نسایی ، 6 - سنن ترمذی.

معرفی این کتب و بیان ویژگیهایشان انشاء الله در قسمتی ویژه٬ در آینده خواهد آمد.

 

منابع:

۱) بحار الانوار٬ ج۲ ٬ ص۱۵۳ ٬ ح۱ 

۲) کنز العمال٬ ج۵ ٬ ص ۲۲۴

تقیید العلم٬‌ص۶۸

سنن الدارمی٬ ج۱ ٬‌ص ۱۲۷

۳) مسند احمد٬ ج۳ ٬ ص۱۲ ٬ ۲۱ ٬ ۳۹

سنن الدارمی٬‌ ج۱ ٬‌ ص۱۱۹

 

برگرفته از کتاب «شیعه پاسخ می گوید» آیت الله مکارم شیرازی و نیز کتاب «آشنایی با متون حدیث و نهج البلاغه» آقای مهریزی

/ 1 نظر / 410 بازدید
جواد گرامی

با سلام لینک کردن وبتتان افتخاریست برای ما.ما شما را لینک کردیم . در صورت صلاحدید جنابعالی خواهان تبادل کد لوگو هستیم. دعایت می کنم در آسمان سینه ات خورشید مهری رخ بتاباند